درماتیت آتوپیک چیست؟ علائم+درمان+راهنمای پزشک!

یکی از بیماری‌های مزمن پوستی است که با علائمی مثل التهاب، خارش و خشکی همراه می‌شود. این بیماری باعث خشک شدن شدید پوست شده و در برخی از مواقع ممکن است ترشحات زرد مایل به سفیدی را همراه داشته باشد. درماتیت آتوپیک در اثر عوامل محیطی و ژنتیکی به وجود می‌آید و جزو یکی از انواع اگزماهاست. در برخی از مواقع این بیماری آنقدر آزاردهنده می‌شود که ممکن است روی کیفیت زندگی تاثیر بگذارد. پس باید در رابطه با راه‌های تشخیص و درمانی آن اطلاعات لازم را داشته باشید. در مقاله امروز ما قصد داریم راجع به درماتیت آتوپیک و علائم آن صحبت کنیم. پس از شما عزیزان دعوت می‌کنیم که تا انتهای مطلب همراه ما بمانید.

درماتیک آتوپیک( اگزمای آتوپیک) چیست؟

این بیماری که آن را با اگزمای آتوپیک نیز می‌شناسند، جزو بیماری‌های پوستی خارش‌دار محسوب می‌شود که علائم آن تکه‌هایی از پوست خشک شده ملتهب و خارش‌دار است. دلیل دقیق ایجاد بیماری درماتیک آتوپیک (AD) مشخص نیست؛ اما ممکن است تولید بیش از اندازه سلول‌ها در سیستم ایمنی بدن یکی از عوامل ایجاد آن باشد که منجر به التهاب خواهد شد. درماتیت آتوپیک معمولاً از دوران کودکی آغاز شده و به شکل دوره‌ای شعله‌ور می‌گردد؛ به گونه‌ای که افراد مبتلا به این بیماری، ناحیه صدمه دیده را خراش می‌دهند و همین خراش‌ها باعث ایجاد التهابات شدیدتر و بدتر شدن علائم خواهد شد.

علائم درماتیت آتوپیک

اولین علامت آن پوست خشک و خارش‌دار است که غالباً در طی شعله‌ور شدن به بثورات قرمزی تبدیل خواهد شد. بسیاری از عوامل فیزیکی و داخلی هستند که ممکن است موجب تشدید اگزما شوند. در این بیماری با افزایش التهابات و جریان خون، میل به خارش زیاد می‌شود. نشانه‌ها و علائم این بیماری در هر نقطه‌ای از بدن ممکن است ظاهر شود که این مسئله از شخصی به شخص دیگر متفاوت می‌باشد. اصلی‌ترین علائم درماتیت آتوپیک عبارت‌اند از:

_ خارش

_ برجستگی‌های کوچک و برجسته روی پوست که به رنگ قهوه‌ای یا سیاه هستند.

_ پوست ضخیم شده

_ پوست حساس و زخم در اثر خراشیدن

_ پوست خشک و ترک خورده

_ خراش روی پوست که بسته به رنگ پوست رنگ آن نیز متغیر می‌باشد، پوسته شدن و تراوش

_ تیره شدن پوست دور چشم

این بیماری در بیشتر موارد بل از ۵ سالگی آغاز شده و ممکن است تا سال‌های سال ادامه پیدا کند و سپس برای مدتی از بین برود.

علل درماتیت آتوپیک

دلیل اصلی و دقیق این بیماری هنوز ناشناخته است، اما چیزی که مشخص است این است که اگزمای آتوپیک به هیچ وجه مسری نمی‌باشد؛ لذا این بیماری از فردی به فرد دیگر منتقل نخواهد شد. اما پزشکان در رابطه با این موضوع اطمینان دارند که درماتیت آتوپیک التهابی ناشی از یک واکنش ایمنی نادرست می‌باشد. این واکنش ایمنی موجب می‌شود تا سلول‌های التهابی بیش از اندازه در پوست بیمار ایجاد شده و علائم مختلفی را به وجود آورند. معمولا کسانی که به این بیماری مبتلا می‌شوند به دلیل اینکه سد پوستی آنها تغییر می‌کند، پوستشان خشک خواهد شد. البته بیماری AD بیشتر به دلیل ورود مواد محرک و از دست دادن آب نیز ایجاد می‌شود که همه این‌ها منجر به بروز بثورات قرمز و خارش‌دار خواهد شد. محرک‌های مختلفی هستند که باعث شعله‌ور شدن علائم درماتیت آتوپیک خواهند شد. از طرفی افرادی که به این بیماری مبتلا می‌شوند، ممکن است بیشتر زمینه ژنتیکی داشته باشند که در آنها عملکرد پوست ضعیف بوده و کمتر از سایر افراد می‌تواند به محافظت در برابر باکتری‌ها، محرک‌ها و آلرژن‌ها و حفظ رطوبت بپردازد. در بعضی از افراد نیز وجود باکتری استافیلوکوکوس اورئوس روی پوست باعث بیماری درماتیت آتوپیک خواهد شد. این باکتری با جابجا کردن میکروارگانیسم‌های مفید، عملکرد سد پوست را با اختلال مواجه می‌کند.

راه‌های تشخیص درماتیت آتوپیک

جهت تشخیص قطعی این بیماری هنوز روش شناخته شده‌ای وجود ندارد؛ زیرا علت دقیق درماتیت آتوپیک هنوز شناخته نشده است و ضمناً الگوهای این بیماری با سایر انواع درماتیک تقریباً یکسان است. اما به طور کلی در چنین شرایطی پزشکان برای تشخیص سوالاتی در رابطه با سابقه خانوادگی بیماری از شما می‌پرسند و جهت ارزیابی‌های دقیق‌تر، از نمونه برداری پوست و بافت‌های روی آن کمک می‌گیرند. معمولا انجام تست پچ پوستی نیز در چنین شرایطی کمک کننده است.

راه‌های درمان درماتیت آتوپیک

با انجام راهکارهای درمانی علائم این بیماری کاهش پیدا کرده و با گذشت زمان بهبود پیدا می‌کند. در حال حاضر هنوز درمان قطعی برای درماتیت آتوپیک وجود ندارد و اگر این بیماری شدید شود، قطعاً روی کیفیت زندگی فرد تاثیر منفی گذاشته و مقابله با آن از نظر جسمی و روحی بسیار دشوار است. از طرفی اگر درمان‌های مناسب دریافت نشود، ممکن است خطر ابتلا به عفونت‌های پوستی بالا برود. اما درمان‌های مختلفی جهت کنترل علائم این بیماری وجود دارد؛ به عنوان مثال می‌توان از تکنیک‌های خود مراقبتی نظیر اجتناب از محرک‌ها و عدم خراشیدن بثورات بهره گرفت. در صورتی که بیماری پیش رفته باشد، جهت کنترل عوارض ناشی از آن، می‌توان از تکنیک نور درمانی کمک گرفت.

درمان دارویی اگزمای آتوپیک

بدیهی است که برخی از داروها هستند که می‌توانند به بیمار برای مدیریت و کنترل علائم کمک کند. به عنوان مثال کورتیکواستروئیدهای خوراکی در هنگام عود بیماری جهت کاهش عوارضی نظیر خارش، تورم و قرمزی مفید هستند. معمولا پزشکان این دارو را برای ۵ تا ۷ روز تجویز می‌کنند. در مواردی که بیماری آنقدر شدید باشد که با هیچ روشی قابل کنترل نباشد، سازمان غذا و داروی یک داروی بیولوژیکی تزریقی به نام Dupilumab را تایید کرده است که می‌تواند عوارض آن را در چنین شرایطی تا حدی تعدیل کند. برخی از کرم‌ها و پمادهای کورتیکواستروئیدی موضعی مانند پماد آتوپیک می‌توانند روی کاهش علائمی نظیر قرمزی، خارش و بثورات پوستی تاثیرگذار باشند که توسط پزشک تجویز می‌شوند. علاوه بر این به ترمیم پوست نیز کمک خواهند کرد. هیدروکورتیزن به شکل ژل پماد یا کرم نیز روی این ضایعات استفاده خواهد شد. برای کنترل علائم خصوصاً در شب‌ها می‌توانید از آنتی هیستامین‌های موضعی نیز کمک بگیرید. در ضمن از مرطوب کننده‌ها و پمادهای نرم کننده جهت برطرف کردن خشکی پوست استفاده می‌شود. همچنین برای بعضی از بثورات پوستی از پماد کالامین یا لوسیون بهره گرفته خواهد شد. برخی از داروها جهت سرکوب سیستم ایمنی بدن تجویز می‌شوند؛ مثلاً بعضی از پمادهای غیراستروئیدی که صورت موضعی استفاده می‌شوند و شدت علائم را تا حدی کم می‌کنند.

درمان خانگی درماتیت آتوپیک

بعضی از درمان‌های خانگی ساده نیز هستند که برای کاهش علائم و عوارض درماتیت آتوپیک از آنها کمک می‌گیرند. مثلاً استفاده از مرطوب کننده‌ها یا نرم کننده‌ها روی پوست‌های خشک، به صورت مرتب و روزانه باعث کاهش التهاب و خشکی خواهد شد. ضمناً بهره‌گیری از کمپرس آب سرد نیز باعث تسکین التهاب و تورم پوست می‌شود و حمام گرم با جوی دو سر و بلغور که حاوی مقادیر زیادی آنتی اکسیدان هستند نیز برای کاهش خارش و التهابات مفید است.

درمان درماتیت آتوپیک در طب سنتی

همانطور که می‌دانید طب سنتی برای بیماری‌های مختلف درمان‌های متفاوتی را ارائه می‌دهد. برای مبارزه با این بیماری نیز از گزینه‌های درمانی موجود در طب سنتی می‌توان به گیاهان دارویی نظیر شیرین بیان و بابونه اشاره کرد. البته لوسیون‌های حاوی آلوئه‌ورا نیز برای کاهش حساسیت و خشکی پوست توصیه می‌شوند. ضمناً در طب سنتی برخی از رژیم‌های غذایی خاص هستند که علائم و عوارض این بیماری را تا حدی کاهش می‌دهد.

درمان قطعی درماتیت آتوپیک

همانطور که قبلاً گفتیم متاسفانه در حال حاضر هیچ گونه درمان قطعی برای مبارزه و از بین بردن علائم این بیماری وجود ندارد. اما گزینه‌های نام برده شده می‌توانند از شدت علائم و عوارض تا حدی بکاهند و از تعداد دفعات عود آن کمتر کنند.

عوارض درماتیت آتوپیک

عوارض این بیماری شامل موارد زیر می‌باشد:

• آسم و تب یونجه: متاسفانه افراد زیادی که به بیماری درماتیت آتوپیک مبتلا می‌شوند، ممکن است به آسم و تب یونجه نیز ابتلا پیدا کنند.
• حساسیت غذایی: یکی از عوارض برای افراد مبتلایان به این بیماری این است که به آلرژی‌های غذایی مختلفی دچار خواهند شد.
• خارش مزمن و پوسته پوسته شدن پوست: یک بیماری پوستی به نام نورودرماتیک وجود دارد که آغاز آن با خارش پوست است؛ به گونه‌ای که فرد هنگام خارش پوست یک تسکین موقتی پیدا کرده اما در واقع این خارش‌ها باعث تشدید بیماری می‌شود، چرا که موجب فعال شدن رشته‌های عصبی در پوست خواهد شد.
• لکه‌های پوستی که تیره‌تر یا روشن‌تر از ناحیه اطراف هستند: این عارضه بعد از بهبود راش هیپرپیگمانتاسون بعد از التهاب نامگذاری شده است.
• عفونت‌های پوستی: این مشکل به دلیل خاراندن‌های مکرر و ایجاد خراش روی پوست به وجود می‌آید.
• درماتیت تحریک کننده دست: این مسئله بیشتر برای کسانی که در معرض صابون‌های خشن و شوینده‌ها و ضدعفونی کننده‌ها قرار دارند و دست‌هایشان معمولاً خیس است ایجاد می‌شود.
• درماتیت تماسی آلرژیک: چنین عارضه‌ای برای مبتلایان به درماتیت آتوپیک رایج و متداول است.
• مشکلات خواب: خارش اگزمای آتوپیک باعث ایجاد اختلال در خواب خواهد شد.
• شرایط سلامت روان: یکی از عارضه‌های این بیماری اضطراب و افسردگی می‌باشد.

راه‌های پیشگیری از اگزما آتوپیک

با داشتن یک برنامه روتین مراقبت از پوست صحیح می‌توانید از عود این بیماری جلوگیری کنید. همچنین بهتر است به شکل روزانه و مرتب، از مرطوب کننده‌ها و لوسیون‌های نرم کننده استفاده کرده و به هیچ وجه از محصولات آرایشی و بهداشتی سنگین و عطردار استفاده نکنید. بهتر است از موادی استفاده کنید که طبیعی و بدون عطر هستند. جهت کاهش عوارض از حمام آب گرم بهره گرفته و حتماً پس از حمام، یک مرطوب کننده ملایم و مناسب را استفاده نمایید. محرک‌های رایج این بیماری پارچه‌های زبر و پشمی، عرق، گرما، دود ناشی از تنباکو، گرد و غبار، مواد شیمیایی محرک و… هستند که باید سعی کنید از آنها دوری نمایید. جالب است بدانید برخی از کودکان با خوردن غذاهایی نظیر شیر گاو و تخم مرغ عوارض شدید این بیماری را تجربه می‌کنند؛ لذا بهتر است در این خصوص با پزشک مشورت و گفتگو نمایید.

نتیجه‌گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

همانطور که ملاحظه کردید درماتیت آتوپیک جزو بیماری‌های مزمن پوستی محسوب شده که عوارضی نظیر التهاب، قرمزی و خارش را به همراه می‌آورد. این بیماری اغلب از دوران نوزادی و کودکی شروع می‌شود و ممکن است ضمن مواجه شدن فرد با آلرژن‌ها و عوامل محرک، در بازه‌های زمانی مختلفی عود کند. هنوز درمان قطعی و شناخته شده‌ای برای اگزمای آتوپیک وجود ندارد؛ اما می‌توان با کمک روش‌های خود مراقبتی و اجتناب از عوامل متحرک، تا حد زیادی این بیماری را کنترل نمود. در صورتی که علائم و عارضه‌های آن بسیار شدید باشد، باید فرد با مراجعه به متخصص پوست و متخصص آلرژی، راهکارهای تخصصی‌تری را جهت کنترل و درمان بیماری در پیش بگیرد. در این مقاله ما راجع به بیماری درماتیت آتوپیک، علائم و موارد مرتبط با آن صحبت کردیم. امیدواریم با بیان این مطالب توانسته باشیم اطلاعات شما را در این زمینه افزایش دهیم. در پایان از صبر و توجه شما دوستان گرامی بی‌نهایت سپاسگزاریم